Winnica Golesz

Coraz bardziej winna Polska. „Mieliśmy wyjątkowego pecha”

Opracowanie redakcyjne na podstawie wywiadu Pauliny Dudek z Maciejem Nowickim, opublikowanego w serwisie Weekend.Gazeta.pl



Jeszcze kilkadziesiąt lat temu uprawa winorośli w Polsce należała do rzadkości, a rodzime winiarstwo wydawało się niemal zapomnianą dziedziną rolnictwa. Na początku XXI wieku sytuacja zaczęła się jednak stopniowo zmieniać.

O historii polskiego winiarstwa, przyczynach jego upadku, współczesnym odrodzeniu oraz perspektywach dalszego rozwoju opowiada Maciej Nowicki, dziennikarz i krytyk winiarski, w rozmowie z Pauliną Dudek na łamach portalu Weekend.Gazeta.pl.

Wielowiekowe tradycje polskiego winiarstwa

Pierwsze ślady uprawy winorośli na ziemiach polskich sięgają IX i X wieku, a jej znaczący rozwój nastąpił już w XII stuleciu. Na przestrzeni kolejnych wieków winiarstwo przechodziło okresy rozkwitu i stopniowego zaniku.

Szansę na jego odrodzenie przyniósł okres międzywojenny, jednak II wojna światowa, a następnie powojenna polityka gospodarcza zahamowały rozwój tej dziedziny. Stopniowo likwidowano również plantacje na terenach o wielowiekowych tradycjach winiarskich, przede wszystkim na Dolnym Śląsku i w okolicach Zielonej Góry.

W rezultacie odbudowa polskiego winiarstwa wymagała nie tylko zakładania nowych winnic, lecz także odtworzenia wiedzy specjalistycznej, zdobycia doświadczenia produkcyjnego i ponownego ukształtowania zainteresowania konsumentów rodzimym winem gronowym.

Pionierzy współczesnego polskiego winiarstwa

Za jednego z najważniejszych pionierów odrodzenia krajowego winiarstwa Maciej Nowicki uznaje Romana Myśliwca, który w 1984 roku założył w okolicach Jasła winnicę Golesz.

Prowadzone przez niego doświadczenia nad przydatnością różnych odmian winorośli do polskich warunków klimatycznych oraz rozwijana działalność szkółkarska odegrały istotną rolę w początkowym okresie odbudowy krajowego winiarstwa. Produkowane w jego szkółce sadzonki winorośli posłużyły do założenia wielu nowych plantacji w różnych regionach Polski.

Na przełomie XX i XXI wieku pojawiły się kolejne znaczące przedsięwzięcia winiarskie. Wśród nich Maciej Nowicki wymienia Winnice Jaworek na Dolnym Śląsku, Winnicę Płochockich w okolicach Sandomierza oraz Starą Winną Górę Marka Krojciga w regionie lubuskim.

Istotnym przełomem były zmiany przepisów umożliwiające komercyjną produkcję i sprzedaż wina z własnych upraw. W 2009 roku na rynek trafiło wino Feniks z Winnic Jaworek, którego nazwa nawiązywała zarówno do wykorzystanej odmiany winorośli, jak i do odrodzenia polskiego winiarstwa.

W kolejnych latach działalność nielicznych pasjonatów zaczęła stopniowo przekształcać się w rozwijającą się gałąź krajowego rolnictwa.

Uprawa winorośli w polskich warunkach klimatycznych

Jednym z podstawowych wyzwań towarzyszących rozwojowi polskich winnic był właściwy dobór odmian winorośli. Szczególne znaczenie miały odporność na niskie temperatury, odpowiednio wczesna pora dojrzewania owoców oraz możliwość uzyskiwania surowca o parametrach odpowiednich do produkcji wina.

Ważną rolę w rozwoju upraw odegrały odmiany mieszańcowe, dzięki którym możliwe stało się zakładanie winnic również w regionach o mniej korzystnych warunkach klimatycznych.

Maciej Nowicki zwraca uwagę, że stopniowe ocieplanie się klimatu rozszerza możliwości uprawy odmian winorośli szlachetnej. W polskich winnicach coraz częściej spotyka się takie odmiany jak Riesling, Chardonnay, Pinot Noir czy Gewürztraminer.

Nie oznacza to jednak utraty znaczenia odmian mieszańcowych. Współczesna hodowla winorośli dostarcza nowych odmian o podwyższonej odporności na choroby grzybowe, określanych jako PIWI. Ich uprawa pozwala ograniczyć intensywność zabiegów ochronnych, co ma znaczenie zarówno ekonomiczne, jak i środowiskowe.

O wyborze odmian powinny decydować przede wszystkim warunki konkretnego stanowiska, przeznaczenie owoców oraz przyjęta technologia produkcji.

Jakość i ceny polskiego wina

Jednym z ważniejszych zagadnień poruszonych w wywiadzie jest systematyczna poprawa jakości polskich win. Rodzimi producenci przez lata zdobywali doświadczenie, doskonalili technologie produkcji oraz poszukiwali stylów wina najlepiej odpowiadających miejscowym warunkom uprawy.

Rozmówca odnosi się również do stosunkowo wysokich cen polskiego wina. Wskazuje przede wszystkim na znaczne koszty zakładania winnic, inwestycji w wyposażenie technologiczne oraz ograniczoną skalę produkcji wielu krajowych gospodarstw.

Porównywanie kosztów produkcji niewielkiej, rodzinnej winnicy z kosztami dużych zagranicznych przedsiębiorstw winiarskich nie daje zatem pełnego obrazu sytuacji. Na postrzeganie cen polskich win wpływają również wysokie marże stosowane przez niektóre lokale gastronomiczne.

Zmieniające się preferencje konsumentów

Rozwojowi krajowego winiarstwa towarzyszą zmiany upodobań konsumentów. Maciej Nowicki zauważa rosnące zainteresowanie winami wytrawnymi oraz stopniowe odchodzenie od utrwalonych wcześniej przekonań dotyczących ich smaku.

W wywiadzie z 2022 roku szczególną uwagę zwrócono również na dynamiczny rozwój produkcji polskich win musujących, zarówno wytwarzanych metodą tradycyjną, jak i metodą ancestralną. Wina powstające tą drugą metodą określane są jako pét-nat.

Rosnąca różnorodność krajowych win świadczy o zdobywaniu przez producentów doświadczenia oraz poszukiwaniu własnych kierunków rozwoju.

Enoturystyka - polskie winnice jako cel podróży

Istotnym elementem odrodzenia krajowego winiarstwa stała się enoturystyka, obejmująca odwiedzanie winnic, degustacje, warsztaty, festiwale winiarskie oraz poznawanie lokalnych tradycji i kultury.

Szczególnie dynamiczny rozwój tej formy turystyki nastąpił w latach 2020-2021, kiedy ograniczenia związane z pandemią skłoniły wielu Polaków do spędzania urlopów w kraju.

Winnice dolnośląskie, lubuskie, małopolskie, podkarpackie oraz gospodarstwa winiarskie w okolicach Sandomierza i Kazimierza Dolnego zaczęły przyciągać coraz większą liczbę odwiedzających.

Rozwój enoturystyki stworzył dodatkowe możliwości ekonomiczne dla producentów, a jednocześnie przyczynił się do popularyzacji wiedzy o polskim winie i regionalnych tradycjach winiarskich.

Perspektywy rozwoju polskiego winiarstwa

Odrodzenie polskiego winiarstwa jest rezultatem wieloletniej pracy wielu osób i środowisk: producentów wina, szkółkarzy, hodowców, pracowników naukowych oraz popularyzatorów wiedzy o uprawie winorośli.

Istotne znaczenie miały doświadczenia pierwszych plantatorów, dostępność odpowiedniego materiału szkółkarskiego, zmiany uwarunkowań prawnych oraz rozwój specjalistycznej literatury poświęconej uprawie winorośli i technologii produkcji wina.

Dalszy rozwój krajowego winiarstwa zależy nie tylko od zmieniających się warunków klimatycznych, lecz przede wszystkim od wiedzy producentów, właściwego doboru odmian, jakości materiału nasadzeniowego oraz racjonalnego prowadzenia upraw. Zagadnienia te mają szczególne znaczenie na etapie zakładania winnicy.

Polskie wino stopniowo wypracowuje własną tożsamość, opartą na różnorodności regionalnych warunków przyrodniczych, uprawianych odmian winorośli i doświadczeniu poszczególnych producentów.


Opracowanie redakcyjne: Winnica Golesz. Na podstawie wywiadu Pauliny Dudek z Maciejem Nowickim, opublikowanego 25 września 2022 r. w serwisie Weekend.Gazeta.pl, z uzupełnieniami własnymi.

Czytaj pełny wywiad w oryginale »

f   Odwiedź nas na Facebooku

SADZONKI WINOROŚLI
oferta na jesień 2026


WINA Z NASZEJ WINNICY

ABC zakładania
winnicy


Droga do własnej
winnicy


NOWE KSIĄŻKI
Roman Myśliwiec
Podkarpacka Akademia Wina
© Winnica Golesz 2026